Bệnh viêm khớp mạn tính ở tuổi thiếu niên là thế nào?

0

Mặc dù trước đây có nhiều tên gọi khác nhau như “viêm khớp dạng thấp ở thiếu niên”, bệnh Still (do G.F.Still 1864 – 1941 đặt tên) nhưng bây giờ thì ghi nhận được rằng đó là một số hội chứng khác biệt có liên quan.

1. Viêm khớp mạn tính ở tuổi thiếu niên là gì?

Là một nhóm bệnh không rõ nguyên nhân, các bệnh trong nhóm này khởi phát trước tuổi 18.

Mặc dù trước đây có nhiều tên gọi khác nhau như “viêm khớp dạng thấp ở thiếu niên”, bệnh Still (do G.F.Still 1864 – 1941 đặt tên) nhưng bây giờ thì ghi nhận được rằng đó là một số hội chứng khác biệt có liên quan.

Bệnh viêm khớp mạn tính ở tuổi thiếu niên là thế nào?

2. Tỉ lệ mắc bệnh viêm khớp mạn tính ở tuổi thiếu niên

Về chi tiết thì chưa biết nhưng bệnh lý này hiếm gặp. Có khoảng chừng 5.000 trường hợp ở Anh, tỉ lệ mắc bệnh khoảng 1 : 10.000. Nữ mắc bệnh nhiều hơn nam, với tỉ lệ nữ : nam là 1.7 – 3.2 : 1.

3.Nguyên nhân gây bệnh viêm khớp mạn tính ở tuổi thiếu niên

Có lẽ thay đổi tùy theo loại bệnh. Ví dụ bệnh viêm khớp dạng thấp ở tuổi thanh thiếu niên thì có bệnh nguyên khác với bệnh khớp cột sống ở tuổi thanh thiếu niên. Cũng rất có thể liên quan đến nhiều yếu tố tác động (như yếu tố gen di truyền, môi trường, miễn dịch).

4. Triệu chứng lâm sàng và hình ảnh X-quang

Các dạng lâm sàng thường thấy như sau:

– Hệ thống, toàn thân: Tuổi khởi bệnh từ 1 – 3 tuổi. Các triệu chứng bao gồm: sốt cao hồi qui, u hạch bạch huyết, gan lách to, viêm màng ngoài tim và viêm màng phổi. Xét nghiệm về yếu tố thấp trong huyết thanh cho kết quả âm tính.

– Huyết thanh âm tính ở đa khớp thường thấy ở các bé gái.

– Huyết thanh dương tính ở đa khớp thường gặp ở các bé gái lớn hơn. Kháng thể kháng nhân dương tính trong khoảng 75% các trường hợp.

–    Viêm khớp có kèm bệnh lý mắt. Có 2 loại:

  1. Bé gái dưới 5 tuổi: khoảng 5% trường hợp mắc bệnh viêm mống mắt thể mi mạn tính.
  2. Gặp ở các bé trai lớn hơn. Có kèm theo viêm khớp cùng chậu, HLA B27 (+) và viêm mống mắt thể mi cấp tính.

Cả 2 loại đều có xét nghiệm huyết thanh âm tính. Các loại khác ít gặp hơn.  Những loại này có thể kết hợp với bệnh vẩy nên, bệnh Reiter, viêm ruột hay một trong các bệnh tạo keo.

Hình ảnh lâm sàng của viêm khớp bàn tay được mô tả. Các ngón tay ngắn với các xương bàn ngón bị ngắn lại, các ngón tay bị lệch quay và dính khớp là những triệu chứng khá điển hình ở thiếu niên.

Trái lại, ở người lớn lại thường gặp viêm khớp dạng thấp. Ngoài những tổn thương ở khớp ngón tay, khớp cổ tay (cũng như khớp ngón chân, khớp cổ chân), một số khớp khác cũng có thể bị tổn thương.

Thực ra sự dinh và biến dạng nặng nề của bàn tay cùng với sự lệch quay (người lớn) không loại trừ khớp nào cả. Khớp gối là khớp thường bị tổn thương nhất.

Cho thấy viêm khớp gối với tình trạng biến dạng méo mó nghiêm trọng (có thể nặng hơn do tình trạng béo phì),cho thấy tình trạng biến dạng nặng kiểu gấp.

Điều trị hiệu quả chỉ cho trường hợp nói sau, còn trường hợp đầu thì lại không hiệu quả. Tuy trường hợp thường gặp là tổn thương ở khớp gối nhưng viêm khớp gối cũng không nhiều bằng viêm màng hoạt dịch tái phát nhiều lần có tràn dịch, ổn định một vài năm để lại một ít biến dạng và hư hại.

Khớp thái dương hàm có thể bị viêm và vệ sinh răng miệng có thể trở thành một vấn đề phải quan tâm bởi vì miệng không có khả năng mở đủ để làm động tác vệ sinh . Một bệnh khác của khớp hàm là sự giảm sản ở khớp hàm dưới.

Hiện tượng này làm cho hàm nhỏ (hàm ngắn hoặc cằm thụt vào), gương mặt chim, chuột chù. Những dấu hiệu này được ghi nhận ở 30% bệnh nhân.

Những rối loạn về tăng trưởng khác do sự ức chế hay sinh trưởng quá mức của xương sẽ được đề cập ở phần sau.

Một biểu hiện đặc trưng của một số bệnh nhân bị viêm khớp ở tuổi thiếu niên – được cho là có liên hệ với bệnh viêm khớp cột sống – là viêm khớp cùng chậu và thậm chí cả bệnh viêm cột sống dính khớp biểu hiện đầy đủ.

Tổn thương ở cột sống cổ (với cứng khớp) có thể gây ra nhiều phiều toái. Hình ảnh minh họa này cho thấy cứng khớp háng, điều này nhấn mạnh thêm rằng sự cứng khớp mức độ nặng vẫn có thể xảy ra ở các khớp ngoại biên tương tự như ở khớp cột sống đối với một số bệnh nhân tuổi thiếu niên.

Ngoài những đặc điểm không liên quan đến khớp đã được đề cập, sự phát ban ở các bệnh nhân bị viêm khớp mạn tuổi thiếu niên cũng cần có một sự quan tâm đúng mức

Nó xảy ra ở khoảng 45% bệnh nhân, biểu hiện những ban đỏ toàn thân và chi, thường thấy vào cuối ngày và thường lộ rõ khi bệnh nhân tắm nước nóng.

Ở hầu hết các bệnh nhân thường không thấy ngứa nhưng nếu có viêm, nhiễm trùng có mủ thì ngứa rất dữ dội.

Ban thường dưới dạng những vết tái và có thể biểu hiện nổi trội bằng hiện tượng Koebner.

Những triệu chứng đi kèm khác ở một bệnh nhân viêm khớp mạn tuổi thiếu niên có biểu hiện đầy đủ bao gồm: sốt (20% các trường hợp), lách to (35% các trường hợp), bệnh lý hạch bạch huyết (45% các trường hợp), viêm màng ngoài tim (10% các trường hợp), viêm mống mắt (10% các trường hợp)

Và ít gặp hơn là triệu chứng đau bụng do viêm hạch mạc treo ruột hoặc viêm phúc mạc. Triệu chứng của hệ thần kinh trung ương thì đa dạng – lơ mơ, kích thích, động kinh, hội chứng màng não thường gặp trong giai đoạn cấp.

5. Điu trị bệnh viêm khớp mạn tính ở tuổi thiếu niên

Điều trị cơ bản bao gồm dùng thuốc, phẫu thuật là điều trị chung cho các trường hợp viêm khớp ở người lớn, ngoại trừ một số ngoại lệ như sau:

–    Nếu đòi hỏi cần phải nghỉ ngơi, phải chú ý theo dõi sự hình thành cứng khớp.

–    Khám mắt đều đặn để lưu ý viêm mống mắt.

–    Phải đảm bảo vấn đề tuyên truyền giáo dục liên tục.

–    Tránh các môn thể thao có va chạm nhiều.

–    Nếu có thể, nên tránh dùng corticoid toàn thân vì nó có thể làm thúc đẩy nhanh hơn diễn tiến tự nhiên của bệnh và làm sự phát triển trở nên còi cọc, yếu kém.

Nếu cần có thể dùng steroid hoặc ACTH xen kẽ ngày.

Chức năng bình luận đã bị đóng